Jak wygląda praca z traumą?
Protokoły przeznaczone do pracy z doświadczeniami traumatycznymi zostały opracowane i przygotowane przez doświadczonych specjalistów, którzy często poświęcili cały swój dorobek zawodowy na rozwijanie się w kierunku psychotraumatologii. Skuteczność tych narzędzi leczenia traumy potwierdza szereg profesjonalnych badań naukowych. Podczas naszej pracy z pacjentem w gabinecie często obserwujemy zmiany w reagowaniu pacjenta po wprowadzeniu wspomnianych technik.
Leczenie traumy – kto może pomóc w konsekwencjach traumy?
Każdy terapeuta, który ukończy akredytowane szkolenie i poddaje się regularnym superwizjom. Dodatkowymi, ale ważnymi czynnikami są doświadczenie specjalisty w pracy z określoną metodą terapeutyczną oraz ukończone wcześniejsze studia podyplomowe. Specjaliści, którzy ukończyli szkolenie psychotraumatologii, odbyli staże lub pracowali w miejscach, w których stosuje się tego rodzaju terapię, będą potrafili zauważyć i nazwać zachowania pacjenta, takie jak między innymi mechanizmy obronne.
EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocesing)
Twórcą tej metody jest dr Francine Shapiro. Przetwarzanie traumatycznego wspomnienia odbywa się poprzez ruch gałek ocznych, nazywany bilateralną stymulacją. Podstawą teoretyczną jest neurofizjologia i założenie, że mózg posiada naturalną zdolność do samoregeneracji.
Podczas pracy metodą EMDR pacjent proszony jest o przywołanie traumatycznego wspomnienia, a następnie z pomocą terapeuty rozpoczyna się proces przetwarzania.
Istotą tej metody jest przeniesienie wspomnień ze struktur limbicznych do kory nowej. Celem EMDR jest stworzenie spójnego wspomnienia, które nie będzie się różniło intensywnością od pozostałych wspomnień i nie będzie wywoływało nieprzyjemnych objawów.
Brainspotting
Metoda terapii zaproponowana przez dr Davida Granda. Jest to stosunkowo nowa technika pracy z traumą. Podobnie jak EMDR, opiera się na neurofizjologii i samoregeneracji mózgu. Istotą tej metody jest wydobycie wspomnienia z głębokich struktur do części korowej za pomocą „brainspot”, czyli punktu w obrębie wzroku pacjenta. W pracy wykorzystujemy zdolność do samoleczenia, aby przywrócić utraconą w wyniku traumy równowagę.
W odróżnieniu do pozostałych metod, Braispotting nie wymaga komunikacji werbalnej, jest ona ograniczona, co może być pomocne dla niektórych pacjentów. Rolą terapeuty jest podążanie za pacjentem, a także stanowi on bezpieczną bazę dla pojawiających się emocji.
Celem terapii jest, podobnie jak przy EMDR, wytworzenie spójnego wspomnienia poprzez konsolidację śladów pamięciowych, tak aby nie powodowało ono występowania niepożądanych objawów.
Przedłużona ekspozycja
Technika stworzona przed Ednę Foa, jest najczęściej wykorzystywana przez terapeutów poznawczo-behawioralnych. Opiera się na dokładnym protokole, zakładającym określoną liczbę sesji. Każde spotkanie ma z góry ustalony przebieg i kończy je zaplanowana praca osobista do wykonania przez pacjenta przed następną wizytą. Istotnym elementem jest psychoedukacja i nauka relaksacji w postaci świadomego oddychania.
W Polsce metoda ta była badana na dużą skalę podczas programu TRAKT – terapii dla ofiar wypadków komunikacyjnych. Odbywało się to poprzez cotygodniowe 90-minutowe spotkania i trwało 12 tygodni. Analiza objawów po ukończeniu programu potwierdziła skuteczność metody, odnotowano znaczną poprawę i co szczególnie ważne, w większości przypadków uczestnicy przestali spełniać kryteria PTSD.
Ekspozycyjna terapia narracyjna (Narrative Exposure Therapy NET)
Leczenie traumy za pomocą tej metody polega na opisywaniu doświadczeń traumatycznych na przestrzeni życia. Pacjent proszony jest o stworzenie linii życia od momentu narodzin do teraz. Następnie zaznacza przebieg etapów, istotnych wydarzeń, radosnych wspomnień i trudnych zdarzeń. Te doświadczenia, które były radosne i pozytywne, zaznaczane są za pomocą kwiatów. Natomiast traumy i przykre zdarzenia oznaczamy poprzez kamienie. Ważne, żeby wykorzystać do pracy prawdziwe, żywe kwiaty i zebrane kamienie. Po ukończeniu linii życia pacjent proszony jest o opowiedzenie swojej historii.
Ta technika może być wykorzystana jako pierwszy etap pracy ze wspomnieniami traumatycznymi. Najczęściej zajmuje od kilku do kilkunastu spotkań.
Przetwarzanie poznawcze
Trauma wpływa na nasz mózg, co oznacza również istotny wpływ na procesy poznawcze, których najważniejszym składnikiem są myśli. To one tworzą większe struktury, takie jak przekonania, emocje, których konsekwencjami są konkretne zachowania.
Sposób, w jaki na co dzień „płyną” nasze myśli, jest wynikiem modelowania, wychowania oraz akceptacji pewnych przyjętych schematów. Podstawą będą przekonania, które wytworzyliśmy, obserwując najbliższe otoczenie i to, jak jesteśmy odbierani przez innych. W wyniku tego stworzyliśmy pewnego rodzaju zasady, którymi się kierujemy i to one determinują nasze zachowania.
Doświadczenie traumy powoduje zaburzenie całego systemu organizmu, w tym naszych przekonań. W konsekwencji zmianie ulegają myśli i następnie skutkiem jest zmiana zachowania.
Terapia przetwarzania poznawczego ma na celu pokazanie pacjentowi dysfunkcji myślenia powstałego w wyniku traumy i przywrócenie poprzednich zasad, którymi się kierował.
Znaczenie indywidualnego podejścia w leczeniu traumy
W procesie jakim jest leczenie traumy, a szczególnie traumy z dzieciństwa, kluczowym aspektem jest indywidualne podejście. Każdy pacjent wnosi ze sobą własną historię i zestaw przekonań, co wymaga od terapeuty elastyczności i zrozumienia. Tylko poprzez dostosowanie metod terapeutycznych do osobistych doświadczeń i potrzeb pacjenta, możliwe jest osiągnięcie trwałej zmiany i uzdrowienia. Indywidualizacja procesu leczenia traumy otwiera drogę do głębokiej transformacji, umożliwiając pacjentom odzyskanie kontroli nad własnym życiem.
W terapii złożonych postaci traumy, m.in. w leczeniu traumy rozwojowej, często konieczna jest integracja różnych metod terapii. Połączenie technik takich jak EMDR czy Brainspotting, np. z terapią poznawczo-behawioralną może dostarczyć pacjentom kompleksowego wsparcia. Ta synergia pozwala na adresowanie różnorodnych aspektów traumy – od przetwarzania wspomnień po rekonstrukcję przekonań i strategii radzenia sobie. Dzięki temu pacjenci zyskują dostęp do bardziej zróżnicowanych narzędzi, co zwiększa szansę na skuteczne pokonanie skutków traumy.
W naszej pracy korzystamy z różnorodnych, sprawdzonych metod terapii traumy, zawsze dopasowując je do potrzeb i specyfiki przypadku każdego pacjenta. Rozumiemy, że droga do uzdrowienia jest wyjątkowa dla każdej osoby, dlatego nasze podejście jest elastyczne i skoncentrowane na osobie. Jeśli poszukujesz wsparcia w procesie leczenia traumy w Warszawie, zapraszamy do kontaktu z naszym gabinetem. Oferujemy również terapię traumy online. Jesteśmy tutaj, aby Ci pomóc, krok po kroku, na drodze do odzyskania wewnętrznej siły i stabilności.
Źródła:
- van der Kolk B.: Strach ucieleśniony. Mózg, umysł i ciało w terapii traumy. Czarna Owca 2018.
- Doliński D., Strelau J.: Psychologia Akademicka Tom 1. GWP 2014.
- Doliński D., Strelau J.: Psychologia Akademicka Tom 2. GWP 2014.
- Popiel A., Pragłowska E.: Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Teoria i praktyka. Wydawnictwo Naukowe PWN 2022.
- Fisher J.: Terapia osób, które przetrwały traumy złożone. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2019.
