Psycholog to osoba, która ukończyła studia o tym kierunku. Większość uczelni oferuje tryb jednolitych studiów magisterskich. Podczas nauki student zdobywa wiedzę ogólną o różnych obszarach zdrowia psychicznego oraz wybiera kierunek, w którym chce się specjalizować. Dzięki temu osoba decydująca się na ścieżkę kliniczną będzie miała więcej zajęć o psychopatologii oraz biologicznych uwarunkowań niż osoba specjalizująca się w psychologii biznesu, co jest często wybieraną ścieżką przez przyszłych pracowników z obszaru HR.
Co dalej?
Po uzyskaniu dyplomu psycholog wybierający ścieżkę kliniczną może zajmować się prowadzeniem poradnictwa psychologicznego oraz interwencji kryzysowej. Psycholog w swojej pracy często korzysta z narzędzi w postaci testów i kwestionariuszy, które mogą być pomocne w pracy z pacjentem.
Po ukończeniu studiów II stopnia pojawiają się kolejne możliwości dla absolwenta chcącego pracować z pacjentami. Osoby pracujące w szpitalu najczęściej wybierają specjalizację z psychologii klinicznej. Są to 4-letnie studia podyplomowe, podczas których również wybiera się konkretną ścieżkę. Jednym z wyborów jest neuropsychologia. Neuropsycholog opracowuje oceny stanu psychicznego u pacjentów z problemami o podłożu neurologicznym, zajmuje się również diagnostyką.
Zdecydowana większość psychologów wybiera dalsze kształcenie się w kierunku psychoterapii. Są to studia podyplomowe, które trwają najczęściej 4 lata i kończą się spełnieniem kryteriów zaliczenia, co umożliwia uzyskanie międzynarodowego certyfikatu. Absolwenci szkoły psychoterapii są uprawnieni do prowadzenia terapii z pacjentami.
Co to jest szkoła psychoterapii?
Jest to specjalistyczne szkolenie dla psychologów i innych grup zawodowych, które mają wiedzę z zakresu psychologii i pracują klinicznie. Wybierając odpowiednią szkołę psychoterapii, najpierw potrzebujemy określić nurt. Główne nurty w psychoterapii:
- Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Założeniem tej szkoły jest eliminowanie problemu poprzez zmianę sposobu myślenia, co w efekcie będzie miało wpływ na zmianę zachowania.
- Psychoterapia psychodynamiczna. Ten nurt wywodzi się z nauk Zygmunta Freuda. Terapeuta skupia się na zrozumieniu mechanizmów obronnych, które stosuje pacjent i na nazwaniu podświadomych potrzeb i dążeń pacjenta, objawiających się przez nieuświadomione uczucia.
- Psychoterapia analityczna – psychoanaliza. Jest to najbardziej angażująca forma terapii, spotkania odbywają się kilka razy w tygodniu przez lata. Terapeuta ma za zadanie odzwierciedlić zachowania pacjenta, dużo jest symboliki i nadawania znaczenia wszystkim myślom, fantazjom, snom pacjenta.
- Psychoterapia Gestalt. Ten nurt terapeutyczny polega na szukaniu poprzez dialog egzystencjalny potrzeb, które nie zostały zaspokojone na przestrzeni życia pacjenta. Podczas spotkań z terapeutą pacjent uczy się odkrywać swoje emocje.
- Psychoterapia humanistyczna. To stworzone przez grupę psychologów podejście, którego założeniem jest dążenie przez osobę w terapii do samorealizacji. Nurt ten pokazuje, że każdy z nas jest wyjątkowy i należy słuchać swoich potrzeb wbrew temu, co jest narzucane przez kulturę, społeczeństwo, rodzinę.
- Psychoterapia systemowa. Ten nurt ukierunkowany jest na pracę z rodziną lub parami. Terapeuta bierze pod uwagę interakcje w systemie i wspólnie z rodziną lub parą docierają do nazwania mechanizmów, które podtrzymują występujące problemy. Następnym krokiem jest ustalenie takich zmian w zachowaniu, aby problemy nie powracały.
- Psychoterapia egzystencjalna. Wywodzi się z nurtu humanistycznego. Nie ma określonego celu, istotne jest zaakceptowanie przez pacjenta trudności, których doświadcza. Poprzez dialog terapeuta z pacjentem docierają do wewnętrznego strachu, a zadaniem pacjenta jest akceptacja tej emocji jako części życia.
- Psychoterapia integracyjna. Charakteryzuje się eklektycznym podejściem, łączy w jeden nurt terapię poznawczo-behawioralną, psychodynamiczną, humanistyczną i systemową.
- Psychoterapia zorientowana na proces. Nowością, którą wprowadza ten nurt do świata psychoterapii, są metafory i odniesienia z fizyki, a także pojęcie pola i ukierunkowania na proces, nie stan. Terapeuta wraz z pacjentem szuka pewnego rodzaju powtarzalnego wzorca w obawach, myślach, snach i zachowaniu pacjenta, aby nadać im znaczenie i je uporządkować.
- Psychoterapia ericksonowska. Główne założenie jest zbliżone do nurtu humanistycznego. Zakłada się, że pacjent jest jednostką wyjątkową, dlatego zadaniem terapeuty jest dostosowanie odpowiednich technik i planu terapii do konkretnego pacjenta. Istotnym punktem w tej terapii jest hipnoza rozumiana jako indywidualny sposób komunikacji.
- Psychoterapia DBT (terapia dialektyczno-behawioralna). Nurt wywodzący się z terapii poznawczo-behawioralnej, stworzony przez Marshę Linehan z myślą o pracy z osobowością borderline. Posiada cztery główne założenia: zmniejszenie zachowań samobójczych; zmniejszenie zachowań przeszkadzających w leczeniu; zmniejszenie zachowań wpływających negatywnie na jakość życia; zwiększenie umiejętności radzenia sobie. Pacjent w tej terapii uczestniczy w spotkaniach indywidualnych, grupowych i coachingu telefonicznym.
Źródła:
- van der Kolk B.: Strach ucieleśniony. Mózg, umysł i ciało w terapii traumy. Czarna Owca 2018.
- Doliński D., Strelau J.: Psychologia Akademicka Tom 1. GWP 2014.
- Doliński D., Strelau J.: Psychologia Akademicka Tom 2. GWP 2014.
- Popiel A., Pragłowska E.: Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Teoria i praktyka. Wydawnictwo Naukowe PWN 2022.
- Fisher J.: Terapia osób, które przetrwały traumy złożone. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2019.
