Jeśli zastanawiasz się nad rozpoczęciem terapii, jednym z kluczowych pytań, które mogą się pojawić, jest kwestia tajemnicy zawodowej. Wiele osób obawia się, że intymne, często bardzo osobiste informacje mogą zostać wyjawione poza gabinetem psychologa. Dlatego ważne jest, aby zrozumieć, na czym polega tajemnica zawodowa i jakie są jej granice. Mamy nadzieję, że poniższe wyjaśnienia rozwieją Twoje wątpliwości i pomogą Ci poczuć się bezpieczniej w kontekście terapeutycznym.
Tajemnica zawodowa – solidna podstawa współpracy
Tajemnica zawodowa to fundament relacji psycholog-pacjent. Oparta jest zarówno na przepisach prawa, jak i zasadach etycznych, które każdy terapeuta jest zobowiązany przestrzegać. W Polsce, jak i w wielu innych krajach, psychologowie są zobligowani do zachowania w tajemnicy wszystkiego, czego dowiedzieli się w trakcie swojej pracy.
To zobowiązanie chroni nie tylko Twoje dane osobowe, ale również wszystkie informacje, które ujawniasz podczas sesji; te, których specjalista dowiedział się sam; a nawet fakt, że w ogóle korzystasz z psychoterapii lub konsultacji u psychologa.
Zasada ta obowiązuje bezterminowo, czyli również po zakończeniu terapii, a nawet w sytuacji, gdy terapeuta przestanie wykonywać zawód.
Kiedy psycholog może złamać tajemnicę zawodową?
Pomimo że zasada poufności jest jedną z najważniejszych w kodeksie etycznym, istnieją sytuacje, kiedy psycholog może złamać tajemnicę zawodową. Ale dzieje się tak tylko w wyjątkowych przypadkach, takich jak bezpośrednie zagrożenie życia. To jednak są bardzo rzadkie sytuacje, a decyzja o ujawnieniu informacji nigdy nie jest podejmowana lekkomyślnie.
Tajemnica zawodowa psychologa – aspekty prawne
Ustalona prawnie tajemnica zawodowa psychologa wynika z zapisu art. 14 ustawy o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowy psychologów. Głosi on:
“psycholog ma obowiązek zachowania w tajemnicy informacji związanych z klientem, uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu. Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie może być ograniczony w czasie.”
Kolejny punkt tego artykułu wyjaśnia, kiedy może nastąpić zwolnienie psychologa z tajemnicy zawodowej. Dotyczy to sytuacji, gdy:
“poważnie jest zagrożone zdrowie, życie klienta lub innych osób; tak stanowią ustawy.”
Czy zatem psycholog może zgłosić przestępstwo? Jeśli dowiedział się o nim w wyniku prowadzonej pracy – tak. Jednak nie może zeznawać w postępowaniu sądowym o okolicznościach objętych tajemnicą zawodową dopóki nie zostanie zwolniony z tajemnicy przez odpowiedni organ – prokuraturę lub sąd.
Wiele osób zastanawia się, czy psychologa obowiązuje tajemnica zawodowa w przypadku pracy z osobami niepełnoletnimi. Nawet jeśli ich rodzice nalegają na przekazanie informacji, których psycholog lub terapeuta dowiedział się podczas sesji, jego rolą jest chronić prywatność pacjenta. Więcej zasadach pracy psychologa szkolnego lub pracującego z młodzieżą wspominałyśmy w artykule: Jak wygląda psychoterapia młodzieży?
Konsekwencje nieprzestrzegania tajemnicy zawodowej są poważne – za ujawnianie lub wykorzystywanie informacji pozyskanych w związku z pełnionym zawodem grozi kara grzywny, ograniczenia wolności, albo pozbawienia wolności do 2 lat.
Rozprawiamy się z mitami dotyczącymi szczerości na sesjach
Wiele osób obawia się, że pewne tematy są „za trudne” lub „zbyt wstydliwe” do omówienia. Skrępowanie, strach przed osądem, czy nawet obawa przed konsekwencjami prawymi, mogą skutecznie zniechęcać do otwartego dialogu. Warto jednak wiedzieć, że dla doświadczonego psychologa nie ma tematów tabu. Terapeuci są przeszkoleni, aby radzić sobie z najróżniejszymi, często bardzo trudnymi informacjami, sytuacjami i emocjami: od lęków, przez problemy międzyludzkie, aż po kwestie związane z przemocą czy uzależnieniami. Ważne jest, abyś wiedział, że możesz poruszyć każdy temat, bez obawy o ocenę czy wyjawienie tych informacji.
Terapia to przestrzeń wolna od ocen i krytyki, gdzie celem jest wsparcie, a nie ocenianie. Psychologowie są zobowiązani do zachowania poufności rozmów i tylko w skrajnych i ściśle określonych przypadkach, takich jak bezpośrednie zagrożenie dla życia, mogą być zobligowany do podjęcia działań wykraczających poza tę zasadę. Jest to jednak wyjątek potwierdzający regułę, która mówi o bezpieczeństwie i poufności jako fundamentach terapeutycznej relacji.
Pytania, które warto zadać
Podczas terapii, a nawet wstępnych konsultacji z psychologiem lub terapeutą, nie wahaj się zadawać pytań. Dowiedz się, jak psycholog chroni Twoje informacje, w jakich sytuacjach i jakie informacje mogą być ujawniane.
Jeśli kwestia tajemnicy zawodowej zaprząta Twoje myśli, zapytaj terapeutę o takie rzeczy już na pierwszej sesji i wyjaśnij wszelkie wątpliwości. Budowanie otwartości i zaufania jest procesem, ale każdy krok w tej podróży przybliża Cię do celu, jakim jest lepsze samopoczucie i zdrowie psychiczne.
Podsumowanie
Tajemnica zawodowa psychologa jest jednym z najważniejszych elementów terapii. To, czym dzielisz się ze swoim terapeutą, zostaje w gabinecie – to fundament, na którym możesz zbudować swoją drogę do zdrowia psychicznego. Mamy nadzieję, że te informacje pomogą Ci poczuć się bezpieczniej i zachęcą do podjęcia terapii, jeśli odczuwasz taką potrzebę.
