Terapia schematów należy do tzw. 3 fali psychoterapii poznawczo-behawioralnej. Twórcą tego podejścia jest Jeffrey Young, który czerpiąc z różnych teorii psychologicznych stworzył nową koncepcję psychoterapii, opartą o relację między terapeutą a pacjentem. Terapia schematów integruje teorię Becka, teorię przywiązania J. Bowlby’ego, terapię skoncentrowaną na emocjach, terapię Gestalt, analizę transakcyjną i psychodramę. Ze względu na szerokie podłoże teoretyczne, ta forma terapii przynosi efekty w pracy przede wszystkim z zaburzeniami osobowości.
„Schemat” jest terminem opracowanym przez A. Becka i odnosi się do zbioru przekonań i myśli na temat siebie, innych i świata, podtrzymywanych w wyniku dorastania w określonych warunkach. Środowisko rodzinne i szkolne poprzez zasady i interakcje, kształtuje nasze reakcje w taki sposób, aby zaadaptować się do otoczenia. Na podstawie tych zachowań, tworzymy poznawcze wyjaśnienie naszego funkcjonowania, w oparciu o który budujemy relacje z innymi.
J. Young wyróżnia 18 schematów podzielonych na pięć obszarów:
- rozłączenie i odrzucenie
- osłabiona autonomia i brak dokonań
- uszkodzone granice
- nakierowanie na innych
- nadmierna czujność i zahamowanie
Trzy początkowe obszary uznane są za podstawowe, co oznacza bezwarunkowy wpływ na budowanie się świadomości dziecka. Dwa pozostałe obszary to schematy warunkowe i odnoszą się do sposobów radzenia sobie.
W terapii schematów podobnie jak we wszystkich terapiach nurtu poznawczo-behawioralnego, celem jest zmiana nieadaptacyjnych schematów na adaptacyjne, co będzie wpływało na zdrowy sposób reagowania i funkcjonowania.
