Decyzja o terapii dla par często dojrzewa długo. Jedna osoba myśli: „może ktoś z zewnątrz pomógłby nam się usłyszeć”, druga obawia się, że terapia oznacza przyznanie się do porażki. Czasem oboje wpisują w Google: „terapia dla par – jak wygląda?”, „czy terapeuta powie nam, kto ma rację?”, „czy trzeba się jakoś przygotować?”.
Warto zacząć od tego, że terapia dla par nie jest sądem nad związkiem. Nie chodzi w niej o wskazanie winnego ani o rozstrzygnięcie, kto bardziej zawinił. To raczej bezpieczna przestrzeń, w której para może zatrzymać powtarzające się (i niedziałające) sposoby prowadzenia rozmów, lepiej zrozumieć swoje emocje i sprawdzić, co naprawdę się między nimi dzieje.
Zapraszamy do przeczytania artykułu, w którym odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania o terapię par.
Terapia dla par – na czym polega?
Terapia par polega na pracy z relacją, a nie tylko z dwiema osobami siedzącymi obok siebie. Terapeuta przygląda się temu, co dzieje się między partnerami: jak ze sobą rozmawiają, jak reagują na napięcie, w jaki sposób próbują się do siebie zbliżyć albo ochronić przed zranieniem.
Często para przychodzi z konkretnym problemem: kłótniami, brakiem bliskości, zdradą, trudnością po narodzinach dziecka, różnicami w podejściu do finansów albo wychowania. Pod spodem pojawia się jednak głębsze pytanie: „dlaczego nie potrafimy się porozumieć, choć oboje chcemy dobrze?”
Terapeuta nie staje po żadnej ze stron. Pomaga raczej zobaczyć mechanizm, który powtarza się w relacji. Na przykład:
- jedna osoba naciska na rozmowę, bo boi się oddalenia,
- druga się wycofuje, bo czuje się atakowana,
- im bardziej jedna naciska, tym bardziej druga milknie,
- im bardziej druga milknie, tym większy lęk i złość pojawiają się u pierwszej.
Z pozoru wygląda to jak kolejna kłótnia o to samo, a w terapii można zobaczyć, że para utknęła w błędnym kole. I właśnie z tym kołem zaczynamy pracować.
Jak wygląda pierwsza sesja terapii dla par?
Pierwsze spotkanie w terapii dla par służy przede wszystkim poznaniu sytuacji, z którą para zgłasza się po pomoc. To moment, w którym można spokojnie opowiedzieć o tym, co dzieje się w relacji, co zaczęło niepokoić i dlaczego właśnie teraz podjęto decyzję o szukaniu wsparcia.
Wiele par przychodzi z podobnymi obawami:
- „Czy będziemy musieli od razu mówić o najtrudniejszych rzeczach?”
- „Co jeśli pokłócimy się podczas sesji?”
- „Czy terapeuta oceni, kto ma rację?”
- „Czy terapia dla par oznacza, że z naszym związkiem jest już bardzo źle?”
Pierwsza konsultacja zwykle nie polega na szybkim wskazywaniu rozwiązania. Terapeuta pyta o perspektywę każdej osoby, o historię trudności i o to, czego para chciałaby dla siebie w tym procesie. Ważne jest także ustalenie zasad rozmowy, tak aby obie osoby mogły czuć się wysłuchane.
Już na początku można zauważyć pewne wzorce komunikacji: kto szybciej przejmuje odpowiedzialność za rozmowę, kto się wycofuje, kto próbuje łagodzić napięcie, a komu trudno wyrazić potrzeby wprost. To nie służy ocenianiu partnerów, a pomaga zrozumieć, jaki cykl powtarza się między nimi i co można zacząć zmieniać.
Jak się przygotować do terapii dla par?
Na terapię dla par nie trzeba przychodzić z gotową diagnozą relacji, anie nie trzeba umieć idealnie nazwać problemu. Czasem wystarczy samo poczucie że nie umiecie już ze sobą rozmawiać, ciągle wracacie do tych samych sporów, albo coś się między Wami zmieniło, ale nie wiecie dokładnie co.
Przed pierwszym spotkaniem warto, by każdy z partnerów zastanowił się nad kilkoma pytaniami:
- Co najbardziej boli mnie w tej relacji?
- Czego brakuje mi między nami?
- Co chciałbym/chciałabym lepiej zrozumieć?
- Jak wyglądałaby dla mnie dobra zmiana po terapii?
- Co ja sam/sama wnoszę do naszych konfliktów?
Pomocne jest też przyjście z gotowością do słuchania, nie tylko do wyjaśniania własnej racji. Terapia dla par nie wymaga, żeby od razu mówić spokojnie, dojrzale i bez emocji. Właśnie dlatego wiele par zgłasza się po wsparcie – bo rozmowy w domu zbyt szybko zamieniają się w kłótnię, ciszę albo wzajemne obwinianie.
Przygotowanie nie polega więc na ułożeniu idealnej wersji wydarzeń. Bardziej chodzi o gotowość, żeby przyjrzeć się relacji z większą szczerością: temu, co rani, czego brakuje i czego obie osoby naprawdę potrzebują.
Czego można się spodziewać podczas kolejnych spotkań?
Wiele osób wyobraża sobie terapię dla par jako serię trudnych rozmów o konfliktach. W praktyce kolejne sesje często pomagają zauważyć coś ważniejszego niż sam temat kłótni – sposób, w jaki partnerzy reagują na siebie nawzajem.
Z czasem para zaczyna lepiej rozumieć co uruchamia napięcie w relacji albo dlaczego jedna osoba naciska, a druga się wycofuje. Jaśniejsze staje się też jakie emocje tak naprawdę kryją się pod złością, milczeniem albo irytacją, i w jaki sposób każda ze stron podtrzymuje powtarzający się schemat konfliktu.
Podczas terapii pojawiają się też bardziej konkretne ćwiczenia i próby nowych sposobów komunikacji. Czasem terapeuta zatrzymuje rozmowę i zwraca uwagę na moment, w którym partnerzy przestają się słyszeć. Innym razem pomaga przełożyć wzajemne oskarżenia na język potrzeb i emocji.
Na sesjach mogą pojawiać się trudne tematy:
- poczucie oddalenia,
- brak bliskości lub seksualności,
- zazdrość,
- niewypowiedziany żal,
- zdrada,
- przeciążenie codziennością,
- poczucie samotności mimo bycia w związku.
To nie zawsze są łatwe rozmowy. Wiele par po raz pierwszy mówi sobie pewne rzeczy w obecności terapeuty, który pomaga utrzymać bezpieczeństwo i zatrzymać rozmowę w momencie eskalacji. Dzięki temu łatwiej usłyszeć nie tylko słowa partnera, ale też emocje, które za nimi stoją.
Ile trwa terapia dla par?
Jedno z pytań najczęściej pojawiających się przed rozpoczęciem procesu to właśnie:: „ile trwa terapia dla par?”. Nie ma jednej odpowiedzi, bo jej długość zależy od rodzaju trudności, historii relacji, gotowości do pracy i celu, z którym para się zgłasza.
Niektórym parom pomaga już kilka lub kilkanaście spotkań. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy problem dotyczy konkretnego obszaru, np. komunikacji po dużej zmianie życiowej albo trudności w poradzeniu sobie z jednym kryzysem.
Czasami proces trwa dłużej, zwłaszcza gdy konflikty utrzymują się od lat, partnerzy czują się emocjonalnie bardzo oddaleni, w relacji pojawiła się zdrada, utrata zaufania, albo gdy jedna lub obie osoby wnoszą do relacji wcześniejsze zranienia.
W terapii par ważniejsza od szybkiego naprawienia problemu zwykle okazuje się regularność i gotowość do stopniowej zmiany. Relacje budują się latami i podobnie wygląda proces odbudowywania kontaktu czy bezpieczeństwa między partnerami.
Kiedy warto zgłosić się na terapię dla par?
Wiele osób odkłada decyzję o terapii, bo wydaje im się, że inne pary mają gorzej. albo że pomoc jest potrzebna dopiero wtedy, gdy pojawia się myśl o rozstaniu. Tymczasem terapia dla par często okazuje się najbardziej pomocna właśnie wtedy, gdy trudności dopiero zaczynają się utrwalać.
Warto rozważyć wsparcie, jeśli:
- rozmowy coraz częściej kończą się kłótnią albo wycofaniem,
- pojawia się poczucie życia obok siebie zamiast razem,
- ten sam konflikt wraca mimo wielu prób rozwiązania,
- partnerzy przestają czuć się bezpiecznie w rozmowie,
- jedna lub obie osoby czują się samotne w relacji,
- po zdradzie trudno odbudować zaufanie,
- związek nie radzi sobie z dużą zmianą, np. narodzinami dziecka, przeprowadzką czy przewlekłym stresem.
Niektóre pary zgłaszają się także wtedy, gdy teoretycznie wszystko jest dobrze, ale z relacji stopniowo znika bliskość, spontaniczność albo poczucie bycia ważnym dla drugiej osoby. To również może być ważny sygnał.
Relacja też może potrzebować wsparcia
Wiele par przez długi czas próbuje poradzić sobie samodzielnie. Odkładają rozmowy, wracają do tych samych kłótni albo liczą, że trudności same miną. Czasem jednak relacja potrzebuje bezpiecznej przestrzeni, w której obie osoby mogą naprawdę się usłyszeć i lepiej zrozumieć to, co dzieje się między nimi.
W naszym gabinecie uruchomiłyśmy nową usługę terapii dla par. Jeśli czujecie, że rozmowy między Wami coraz częściej prowadzą donikąd, wspólna praca terapeutyczna może pomóc lepiej zrozumieć siebie nawzajem i odzyskać poczucie kontaktu w relacji.
Źródła:
- Dattilio, F. M., Epstein, N. B. (2021). Cognitive behavioral couple and family therapy. In A. Wenzel (Ed.), Handbook of cognitive behavioral therapy: Applications (pp. 513–548). American Psychological Association.
- Gottman, J. M., Silver, N. (2015). Siedem zasad udanego małżeństwa, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. (wyd. oryg. 1999).
- Johnson, S. M. (2021). Przytul mnie. Siedem rozmów o miłości na całe życie. Sopot: GWP
- Lebow JL, Chambers AL, Christensen A, Johnson SM. Research on the treatment of couple distress. J Marital Fam Ther. 2012 Jan;38(1):145-68.
- Snyder DK, Castellani AM, Whisman MA. Current status and future directions in couple therapy. Annu Rev Psychol. 2006;57:317-44.
