Depresja to jedno z najbardziej złożonych schorzeń psychicznych, które może dotknąć każdego z nas. Często kojarzona jest z głębokim smutkiem, apatią czy brakiem energii. Jednak jej oblicza są różnorodne, a niektóre objawy mogą być trudne do zauważenia, zarówno dla osoby cierpiącej, jak i dla jej otoczenia. Warto też wiedzieć, że depresja może przebiegać inaczej u kobiet i mężczyzn, co wynika zarówno z biologicznych, jak i kulturowych różnic. Zapraszamy do lektury artykułu, który pomoże zrozumieć te różnice i da wskazówki, jak rozpoznać depresję, nawet gdy jest ukryta.
Depresja – choroba wielu twarzy
Depresja to złożone schorzenie, które wpływa na układ nerwowy i może manifestować się na wiele sposobów. Choć istnieją typowe objawy, takie jak smutek, apatia, brak energii, poczucie winy, nawracające poczucie beznadziejności, a nawet myśli samobójcze, to nie u każdego występują w tej samej formie. Ich intensywność i czas trwania mogą być różne w zależności od indywidualnych cech pacjenta. Niektóre osoby mogą doświadczać głębokiego smutku, który utrzymuje się przez większość dnia, podczas gdy inne mogą odczuwać głównie apatię i brak energii na codzienne czynności, co wpływa negatywnie na różne sfery ich życia.
Istnieją różne rodzaje depresji, takie jak depresja endogenna, czyli o podłożu biologicznym, depresja sezonowa, depresja lękowa, czy depresja maskowana, które powodują różne symptomy. Dodatkowo można zauważyć tzw. nietypowe objawy depresji, co sprawia, że choroba ta bywa trudna do zidentyfikowania nawet dla osób, które jej doświadczają. Dlatego tak ważne jest, aby zrozumieć, że depresja może występować w różnych formach i wymaga indywidualnego podejścia w diagnozie oraz leczeniu.
Depresja maskowana – nietypowe objawy depresji
Depresja maskowana to specyficzny rodzaj depresji, w którym nietypowe objawy przykrywają te bardziej charakterystyczne dla tego schorzenia. W tym przypadku, chory może nie odczuwać klasycznego obniżenia nastroju czy apatii, co utrudnia diagnozę i skuteczne leczenie depresji. Objawy, które mogą maskować prawdziwy stan pacjenta, to m.in innymi bóle głowy – zwłaszcza napięciowe, problemy z koncentracją, ciągłę zmęczenie czy objawy fizyczne związane z układem pokarmowym, np. zaparcia, biegunki, bóle brzucha. W rzeczywistości, te symptomy są często wynikiem głęboko zakorzenionych problemów psychicznych, które mogą utrzymywać się przez długi czas, komplikując przebieg choroby.
W praktyce klinicznej, depresja maskowana jest jednym z najtrudniejszych przypadków do zidentyfikowania przez psychiatrę lub psychoterapeutę. Dzieje się tak, ponieważ chory zamiast odczuwać spadek energii czy obniżenie nastroju, może zmagać się z objawami, które na pierwszy rzut oka nie wydają się być związane z problemami psychicznymi. Na przykład, osoba cierpiąca na depresję maskowaną może skarżyć się na chroniczne migreny, bóle mięśni karku, trudności w zasypianiu, spadek libido, ale nie łączy ich z obniżeniem nastroju czy innymi symptomami depresyjnymi. Na zewnątrz taka osoba może sprawiać wrażenie normalnie funkcjonującej.
Coraz częściej mówi się też o „uśmiechniętej depresji” i wysokofunkcjonującej depresji – zdarza się, że chore osoby pozostają wesołe, radosne, utrzymują kontakty ze znajomymi i podejmują wiele aktywności zawodowych. W ten sposób maskują myśli i trudne odczucia płynące z wnętrza.
Różnice w przeżywaniu depresji u kobiet i u mężczyzn
W starszych podręcznikach psychiatrii i pracach naukowych często można spotkać informację, że kobiety zapadają na depresję dwa razy częściej niż mężczyźni. Źródłem tego założenia może być jednak fakt, że depresja u kobiet i mężczyzn przebiega inaczej, a mężczyźni rzadziej poszukują diagnozy i pomocy.
Kobiety mogą być bardziej wrażliwe już na pierwsze objawy depresji. Kiedy pojawiają się u nich zaburzenia nastroju, drażliwość, problemy ze snem czy utrata zainteresowania czynnościami, które kiedyś sprawiały im przyjemność, są gotowe szukać pomocy specjalisty. W gabinecie często bardziej otwarcie opowiadają o objawach choroby, co ułatwia poprawną diagnozę. Są też bardziej skłonne przyjmować leki na depresję i podjąć psychoterapię.
Depresja u mężczyzn często przybiera formę, która różni się od powszechnie rozpoznawanych objawów. Zamiast klasycznego obniżenia nastroju czy apatii, mężczyźni mogą wykazywać nasilone rozdrażnienie, agresję i wrogość do otoczenia, sięgać po alkohol lub inne substancje, różne formy ryzykownego zachowania. Depresja może u nich przyjmować również formę przewlekłego zmęczenia, problemów z koncentracją czy dysfunkcji seksualnych.
Kulturowe oczekiwania wobec mężczyzn wywierają ogromny wpływ na to, jak przeżywają oni depresję. W społeczeństwie często panuje przekonanie, że mężczyźni powinni być silni, niepokonani i nie wykazywać emocji. To utrudnia im otwarte wyrażanie swojego cierpienia, co może prowadzić do zaniedbania leczenia. W rezultacie, mężczyźni często zmagają się z depresją w sposób, który jest niezrozumiały dla otoczenia i dla nich samych.
Nawet 15% osób zmagających się z depresją, które się nie leczą, popełnia samobójstwo. Biorąc pod uwagę to ryzyko, warto być wyczulonym na sytuację, kiedy mężczyzna w otoczeniu odczuwa charakterystyczny spadek nastroju i atypowe objawy wymienione powyżej.
Nietypowe objawy depresji – leczenie
Zrozumienie różnych postaci depresji i tego, że może ona dawać nie tylko psychiczne, ale również fizyczne objawy, jest kluczowe dla poprawnej diagnozy i efektywnego leczenia. Ważne jest również by pamiętać o tym, jak różni się przeżywanie epizodu depresyjnego u kobiet i mężczyzn.
Wczesna diagnoza i skonsultowanie się z odpowiednim specjalistą mogą znacząco wpłynąć na jakość życia i przyspieszyć proces powrotu do zdrowia. Często najlepsze efekty przynosi leczenie farmakoterapuetyczne pod opieką psychiatry, połączone z psychoterapią. Terapia poznawczo-behawioralna w leczeniu depresji ma wysoką, potwierdzoną skuteczność.
Jeżeli zauważasz u siebie lub u bliskiej osoby symptomy mogące wskazywać na depresję, nie zwlekaj z podjęciem kolejnych kroków. Skorzystanie ze specjalistycznej pomocy psychologicznej jest pierwszym, ale zarazem najważniejszym krokiem na drodze do zdrowia.
Źródła:
- Jarema red., Depresja w praktyce lekarza POZ, PZWL, Warszawa 2017.
- Martin L., Neighbors H., Griffith D., The Experience of Symptoms of Depression in Men vs Women, JAMA Psychiatry. 2013;70(10).
