Czy terapia zawsze musi być procesem, w którym szczegółowo opowiada się o swoich trudnych przeżyciach? Sama myśl o tym odstrasza wiele osób od podjęcia próby leczenia. Również pacjenci, którzy już są w trakcie terapii, mimo bezpiecznych warunków i dobrego kontaktu z psychoterapeutą, często mają z tym problem. Obawa przed koniecznością „grzebania” w swojej przeszłości i powracania do bolesnych wspomnień bywa bardzo silna. Dlatego w tym artykule chcemy zwrócić uwagę na alternatywne metody terapeutyczne, które nie wymagają ciągłego opowiadania o swoich traumach i przykrych doświadczeniach. Jeśli zastanawiasz się, czy skorzystać z terapii, ale obawiasz się emocjonalnego obciążenia, ten tekst może być dla Ciebie przydatny.
Dlaczego pacjenci obawiają się opowiadać o trudnych przeżyciach?
Wielu pacjentów z traumą lub trudnymi doświadczeniami życiowymi rezygnuje z psychoterapii, zakładając, że wiąże się ona z koniecznością szczegółowego opowiadania o tych przeżyciach. Ich obawa wynika z lęku przed odsłonięciem swojej wrażliwości, przed ponownym przeżywaniem bólu czy też przed oceną ze strony terapeuty. Niektórzy pacjenci martwią się też, że ich historia zostanie źle zinterpretowana lub że nie będą w stanie adekwatnie wyrazić swoich emocji i myśli.
Opowiadanie o trudnych przeżyciach w trakcie sesji może być dla niektórych pacjentów dodatkowym obciążeniem emocjonalnym. Proces ten, zwłaszcza jeśli jest nieodpowiednio prowadzony, może wywoływać stres, lęk i inne negatywne emocje, a te mogą prowadzić do zaostrzenia objawów. To zjawisko nazywa się retraumatyzacją. Na problem ten zwracał uwagę jeden z najbardziej znanych badaczy traumy, Peter Levine, mówiąc, by pacjenci nie opowiadali swojej bolesnej historii. Zamiast tego zalecał uważność na to, co dzieje się w ich ciele, układzie nerwowym, które stają się „magazynem” traumy. Celem stosowanych przez niego metod nie było poznanie szczegółów wydarzenia z przeszłości i szczegółowe przepracowywanie go, a rozładowanie nadmiernego pobudzenia, do jakiego dochodzi w wyniku trudnych doświadczeń. Odbywało się to stopniowo i nie wprost, prowadząc do skutecznego leczenia zaburzeń i poprawy zdrowia psychicznego pacjentów.
Nurty psychoterapii traumy nie wymagające roztrząsania przeszłości
Jeśli masz za sobą traumatyczne doświadczenia i obawiasz się, że terapia będzie dla Ciebie zbyt bolesna, zastanów się nad metodami, które pozwalają na skuteczne leczenie traumy bez konieczności opowiadania o każdym szczególe. Należą do nich nurty tzw. nowej fali psychoterapii, takie jak EMDR i Brainspotting, ale również terapia CBT (poznawczo-behawioralna).
Przez oczy do źródła problemu
Dla osób, które kojarzą psychoterapię głównie z przedstawianym w filmach modelem siedzenia i omawiania swoich intymnych przeżyć, zaczynając od wczesnego dzieciństwa, sesje w tych nowych nurtach mogą wyglądać dość niecodziennie. Zarówno metoda Brainspotting, jak i EMDR, wykorzystują pozycję oczu pacjenta, by przez nerw wzrokowy uzyskać dostęp do części mózgu, w których zapisana jest trauma. Dzięki pracy w taki sposób można dotrzeć do obszarów odpowiadających za instynktowne reakcje, negatywne odczucia i uruchomić proces samoleczenia.
Podczas sesji terapeuta zachęca, by na krótko wrócić myślami do przeszłych doświadczeń i dzięki temu zlokalizować miejsce, w którym zapisana jest trauma. Nie ma jednak konieczności ujawniania szczegółów. Większość procesu odbywa się w ciszy, w bezpiecznej przestrzeni. Dzieje się to powoli, zaczynając od nawiązania relacji terapeutycznej, omówienia metody terapii i stopniowego przejścia do właściwych technik. Pacjenci nie muszą więc obawiać się, że od razu będą musieli wracać do przeszłości, choćby tylko w myślach.
Lepsze zrozumienie siebie, zmiana sposobu myślenia i radzenia sobie z problemami
Terapia poznawczo-behawioralna jest bardzo skuteczna w leczeniu efektów traumy. Jej głównym założeniem jest, że nasze myśli i zachowania są ze sobą powiązane – co oznacza, że zmiany we wzorcach myślowych mogą ułatwić zmianę zachowania i prowadzić do wycofania pewnych objawów.
W procesie psychoterapii CBT rozpoznaje się nieprzystosowawcze zachowania i przekonania. Osoby po traumatycznych zdarzeniach często rozwijają bardzo negatywne przekonania na temat siebie, innych i świata, które wpływają destrukcyjnie na ich obecne życie. Z pomocą terapeuty uczą się je identyfikować i modyfikować, tak by uniknąć niepotrzebnego stresu.
Warto rozważyć skorzystanie z tej metody, jeśli jesteś osobą, która nie chce dzielić się swoimi trudnymi wspomnieniami, ale szuka sposobu, by nauczyć się radzić sobie z objawami traumy przez wykorzystanie technik uważności, praktykowanie pozytywnego mówienia o sobie w bezpiecznej relacji z terapeutą.
Czy są sytuacje, kiedy warto rozmawiać o traumie z terapeutą?
Skuteczny proces terapeutyczny jest elastyczny i dopasowany do potrzeb i możliwości pacjenta. Dlatego w niektórych przypadkach dzielenie się myślami i opisami swoich doświadczeń może okazać się bardzo pomocne. Jeśli czujesz, że:
- chcesz po raz pierwszy wypowiedzieć na głos to, co Ci się przydarzyło,
- czujesz potrzebę wyrażenia się, przełamania wstydu,
- potrzebujesz lepiej zrozumieć pewne sprawy dotyczące Twojej historii,
- podoba Ci się idea żywej interakcji między pacjentem a terapeutą,
może okazać się, że klasyczne nurty, np. terapia psychodynamiczna, będą dla Ciebie odpowiednim rozwiązaniem. Ważne jest jedynie, by szukać wsparcia u specjalisty, który pracuje etycznie i ma doświadczenie w pracy z traumą. Psycholodzy, którzy specjalizują się w badaniu i leczeniu efektów traumy nazywają się psychotraumatologami.
Nie musisz powracać do bolesnych wspomnień, by je uleczyć
Nowoczesne metody terapii oferują unikalne podejście do traumy, które skupia się na teraźniejszości i przyszłości. Dzięki nim można zacząć proces leczenia bez otwierania starych ran i bez narażania się na nieprzyjemne odczucia po każdej sesji.
Jeśli czujesz, że jesteś gotów na podjęcie tego kroku, ale nie wiesz, jaką metodę wybrać, pamiętaj, że terapia to indywidualna podróż i to Ty decydujesz, jaką drogą chcesz podążać. Jeżeli masz wątpliwości czy pytania, serdecznie zapraszamy do naszego gabinetu psychoterapeutycznego na konsultację. Jesteśmy tu, by Ci pomóc i wspólnie znaleźć najlepsze rozwiązania.
Źródła:
Levine P. A., Uleczyć traumę, Czarna Owca, 2016.
Rothschild, Ciało pamięta. Psychofizjologia traumy i terapia osób po urazie psychicznym, Wydawnictwo UJ, 2014.
