W obliczu traumy, która potrafi głęboko zakorzenić się w psychice człowieka, dobór odpowiedniej metody terapii staje się ważnym elementem na drodze do zdrowienia. Wśród wielu dostępnych podejść, EMDR i Brainspotting wyróżniają się jako innowacyjne i skuteczne metody, które pozwalają uzyskać poprawę w stosunkowo krótkim czasie. Obie te techniki zyskały uznanie zarówno w środowisku terapeutycznym, jak i wśród osób poszukujących ulgi po trudnych doświadczeniach.
Która z nich będzie lepsza w Twoim przypadku? Na to pytanie postaramy się odpowiedzieć w artykule, porównując terapię Brainspotting i EMDR, badając ich zalety, różnice i potencjalne zastosowania.
EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing)
EMDR, czyli Eye Movement Desensitization and Reprocessing, jest formą terapii opracowaną w latach 80-tych przez Francine Shapiro. Metoda ta narodziła się z obserwacji, że ruchy gałek ocznych mogą zmniejszać intensywność negatywnych emocji związanych z traumatycznymi wspomnieniami. Od tamtej pory EMDR przeszła dynamiczny rozwój, stając się uznawaną na całym świecie metodą leczenia traumy.
Proces terapeutyczny EMDR opiera się na serii kontrolowanych ruchów oczu, dźwięków lub innych bodźców, które pacjent wykonuje, podczas gdy skupia się na szczególnych traumatycznych wspomnieniach. Ta technika ma na celu ułatwienie mózgowi przetwarzanie i integrację trudnych doświadczeń, co pozwala na zmniejszenie ich negatywnego wpływu na pacjenta.
Jedną z głównych zalet metody EMDR jest jej szybkość działania. Wiele badań potwierdza skuteczność tej metody, wskazując, że może ona przynosić znaczącą ulgę w stosunkowo krótkim czasie, zwłaszcza w przypadkach PTSD i CPTSD (zespołu stresu pourazowego i złożonego zespołu stresu pourazowego). EMDR jest również stosowana w leczeniu lęku, depresji oraz różnych form stresu związanego z traumą. Dzięki swojej elastyczności i potwierdzonej skuteczności, technika EMDR stała się ważnym narzędziem w arsenale współczesnych metod terapii traumy.
Terapia Brainspotting
Brainspotting to stosunkowo nowa metoda terapeutyczna, wywodząca się z terapii EMDR, opracowana w 2003 roku przez Davida Granda, psychoterapeutę z Nowego Jorku. Pracując z osobami, które przeżyły traumę po wydarzeniach z 11 września, zauważył, że ruch ich gałek ocznych często utyka w tym samym miejscu. Kiedy kazał pacjentom celowo skupiać się na tym obszarze, okazywało się, że nagle byli oni w stanie dużo głębiej zanurzyć się w swoich emocjach i wspomnieniach. Tak narodziło się założenie, że pole widzenia osoby może być wykorzystane do lokalizowania i skupiania się na źródłach traumy, a następnie przetwarzania związanych z nią emocji.
Proces terapeutyczny Brainspotting koncentruje się na identyfikacji tzw. „brainspotów”, czyli konkretnych punktów w polu widzenia, które są w jakiś sposób związane z traumatycznymi wspomnieniami lub trudnymi emocjami. Terapeuta pomaga pacjentowi utrzymać wzrok na wybranym punkcie, jednocześnie zachęcając do przeżywania i wyrażania związanych z nim emocji. Ta metoda umożliwia głęboką pracę na poziomie emocjonalnym, często dostarczając nowych, ważnych informacji na temat przeżywanej traumy.
Główną zaletą Brainspotting jest jej zdolność do dotarcia do głęboko zakorzenionych, często niewerbalnych, trudnych do opisania obszarów traumy. Dzięki elastyczności w stosowaniu, metoda ta może być dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta, umożliwiając pracę z szerokim zakresem problemów emocjonalnych i psychologicznych. Terapia Brainspotting sprawdza się zwłaszcza w leczeniu głębokich traum emocjonalnych, a także u osób, które mają trudności z werbalizacją swoich doświadczeń. Jako stosunkowo nowa metoda, Brainspotting wciąż rozwija swoją skuteczność i zasięg, oferując nowe perspektywy w terapii traumy.
Porównanie psychoterapii EMDR i Brainspotting
Zarówno praca metodą EMDR, jak i Brainspotting zaczyna się od specyficznego protokołu lub kwestionariusza, jednak w przypadku EMDR jest on dłuższy i mniej elastyczny, niż w terapii Brainspotting.
W przypadku EMDR, pacjent jest proszony o poruszanie oczami na boki. Metoda może też wykorzystywać również inne formy bodźców sensorycznych, w tym dźwięk i dotyk. Podczas terapii Brainspotting, oczy pacjenta, po znalezieniu odpowiedniego punktu, pozostają skupione w jednym miejscu. Terapeuta może wykorzystywać do tego wskaźniki czy słuchawki ze specjalną muzyką.
W trakcie procesu EMDR pacjent ponownie przeżywa emocje związane z traumą (w niezagrażającym stopniu), a podczas metody Brainspotting, praca nad emocjami odbywa się bez konieczności ich przeżywania po raz kolejny, w sposób indywidualny dla każdego pacjenta. W obu przypadkach jednak możliwy jest dostęp do informacji zapisanych w ciele migdałowatym mózgu (obszarze, do którego trudno dotrzeć podczas “mówionych” form terapii) i ich ponowne przetworzenie.
Porównanie metody Brainspotting i EMDR w kilku punktach:
| Kryterium | EMDR | Brainspotting |
| Podstawa pracy | Ruchy oczu na boki, dźwięki, bodźce dotykowe. | Lokalizacja „brainspotów”, punktów w polu widzenia. |
| Terapeuta | Niewiele mówi, może sprawiać wrażenie nieco zdystansowanego. | Również niewiele mówi, ale jest bardziej dostrojony emocjonalnie do pacjenta. |
| Zalety | Dłużej znana metoda, o sprawdzonej strukturze, więcej badań potwierdzających skuteczność. | Elastyczność metody, możliwość uzyskania rezultatów w krótszym czasie (minim. liczba sesji to 4), brak konieczności przeżywania ponownie negatywnych emocji. |
| Ograniczenia | Może być nieco bardziej przytłaczająca przez konieczność utrzymywania uwagi na przykrych wspomnieniach. Trwa dłużej niż Brainspotting (min. 8 sesji). | Metoda krócej znana, z mniejszą liczbą badań na jej temat. |
| Zastosowania | PTSD, lęk, depresja, objawy somatyczne związane z traumami. | Głęboko zakorzenione traumy, trudności w wyrażaniu emocji, tematy nie związane z traumą, ale prowadzące do poprawy jakości życia. |
Skuteczność obu metod jest dobrze udokumentowana, pacjenci obu terapii po 6 miesiącach od ich zakończenia nie zgłaszają nawrotu objawów. Wybór odpowiedniej terapii zależy więc głównie od indywidualnych potrzeb, dostępności wykwalifikowanego specjalisty i specyfiki traumy. EMDR jest często rekomendowana w przypadkach, gdy konieczne jest skoncentrowanie się na zidentyfikowanych problemach, np. PTSD lub fobii. Brainspotting natomiast może być bardziej odpowiedni dla osób, które obawiają się nadmiernej stymulacji negatywnymi wspomnieniami i chcą pracować nad problemami, które są trudne do zwerbalizowania.
Podsumowanie
Podczas wyboru odpowiedniej metody, ważne jest, aby wziąć pod uwagę osobiste preferencje, rodzaj traumy lub doświadczeń nad którymi chce się pracować, oraz oczekiwania co do terapii. Pomocna może być konsultacja z doświadczonym terapeutą psychotraumatologiem, który zna obie techniki i może zasugerować najbardziej odpowiednią w danym przypadku.
Zachęcamy do skorzystania z metod EMDR i Brainspotting w Warszawie, w naszym gabinecie zlokalizowanym na Mokotowie lub w ramach psychoterapii online. Opinie naszych klientów potwierdzają, że już po krótkim czasie interwencje te przynoszą dużą poprawę jakości życia.
Źródła:
D’Antoni F., Matiz A., Fabbro F., Crescentini C., Psychotherapeutic Techniques for Distressing Memories: A Comparative Study between EMDR, Brainspotting, and Body Scan Meditation, International Journal of Environment Research and Public Health, 2022.
Hildebrand, A., Grand D., Stemmler M., Brainspotting – The Efficacy of a New Therapy Approach for PTSD in Comparison to EMDR, Mediterranean Journal of Clinical Psychology, 2017.
